نقد اقتصاد سیاسی

فرهنگ و جامعه rss

در میانه‌ی بدبینی آخرالزمانی امید رادیکال را در آغوش بگیریم / هنری ژیرو / ترجمه‌ی محمد محمدی

(0)
05/08/2022

ما واقعاً در یک نقطه‌‌عطف تاریخی هستیم. ما در دل یک دوره‌ی بی‌اطمینانی، مأیوس‌کننده، هراس‌آور و در عین حال امیدبرانگیز عمل می‌کنیم. مردم دیگر نمی‌توانند در سایه‌ها پنهان شوند و نمی‌توانیم همه‌ی مسائل را مشکلات فردی فرض بگیریم. بسیار سرنوشت‌ساز است که گروه‌های مترقی متعدد را زیر لوای مبارزه برای دموکراسی جهانی گرد هم بیاوریم و همزمان مسائل اجتماعی مختلف را منزوی نکنیم، بلکه آنها را درون دریچه‌ی یک منظر سیاسی جامع ببینیم.

وصل و هجر به‌روایت «نسل من»/ بهناز امانی

اگر درست برخلاف جریان غالب ترانه‌‌های عاشقانه، عاشق بر طبل بیزاری از معشوق بکوبد و خواهان جدایی هرچه سریع‌تر از او باشد، و اگر هزاران نفر با چنین ترانه‌‌ای همدل باشند و آن را همخوانی کنند، آیا این امر نشانه‌‌ی نوعی تغییر در الگوهای فرهنگی در تصویری بزرگ‌تر نیست؟ تلاش می‌کنم با بررسی ترانه‌ای از امیر تتلو به این پرسش پاسخ بدهم.

علی پاینده و گروه کوه‌نوردی کاوه / سعید انوری‌نژاد

چرا گروه کاوه در تاریخ کوه‌نوردی و سیاسی ایران دارای چنان اهمیت زیادی است؟
ایده‌ی کلان پشت همه‌ی این فعالیت‌ها مشابهت بسیاری با ایده‌ی چرخ کوچک و چرخ بزرگ در جنبش چریکی دارد و گروه کاوه نقش فعال‌ساز خود را به‌خوبی و با آگاهی روشن، از زمان تأسیس خود به انجام رساند.

پنج نقشه که نگاه‌تان را به جهان تغییر می‌دهد / دونالد هوستون / ترجمه‌ی علی بنی‌اسد

تغییر سبکِ نقشه‌نگاریِ جهان، با این‌که شکلِ کشورها را تغییر می‌دهد، از بزرگ‌نماییِ اندازه‌ی کشورهای توسعه‌یافته‌ی اروپا و آمریکای شمالی و کوچک‌نماییِ اندازه‌ی کشورهای کم‌ترتوسعه‌یافته‌ی آسیا، آفریقا، و آمریکای جنوبی می‌پرهیزد… اکنون بیش از هر زمانی نیاز داریم جهان را از زاویه‌های متفاوت ببینیم. هیچ زاویه‌ای از زاویه‌ی دیگر درست‌تر نیست؛ بلکه صرفاً متفاوت است.

به نولیبرالیسم پدرسالار خوش آمدید / بهناز امانی

واکاوی فمینسیتی برنامه‌ی «مهمونی» ساخته‌ی ایرج طهماسب
____________________
هنوز با همان کلیشه‌های جنسیتی مواجه هستیم. دخترانی که در حسرت ازدواج هستند، و وقتی ازدواج می‌کنند زن بودن‌شان محدود به حماقت و وحشی‌گری است!
…کجای این‌ها همه طنز است؟ کجای این‌ها همه «مهمونی»؟

جنگ و چهره‌ی آشنای دیگری / بهناز امانی

مطالعه‌ی موردی دشمن اثر دیوید کالی:
_________________
هرچند که ما از آغاز می‌دانیم «جنگ ادامه دارد…» و پشت بیابان نیز همچنان لشکری از سربازهایی هم­شکل، با چشمانی بسته و گره‌ای در ابروان، به رنگِ گاز خَردل در ردیف‌هایی بی­پایان به صف ایستاده‌اند…

روشنفکر بی‌مانند: مصطفی شعاعیان، پژوهشگر انقلابی / پیمان وهاب‌زاده

به‌مناسبت 16 بهمن‌ماه، سالگرد جان‌باختن مصطفی شعاعیان
___________________
شعاعیان چنان زیست که بدان باور داشت. او به آنچه می‌آموخت عمل می‌کرد. زندگی او که با مرگی انقلابی پایان یافت زندگیِ چندوجهی یک کنشگر، دانشگاهی، پژوهشگر، نویسنده، و اندیشمندی ناآیینی بود. شاید از این رو باشد که جز تنی چند از رفقای وفادارش امروز هیچ کس و قطعاً هیچ گروه و اندیشه‌ی سیاسی میراث‌دار او نیست… او یک «روشنفکر» به معنای راستین این واژه ماند: او با قدرت از حقیقت سخن گفت، در حالی که با گام استوار منتقد سازش‌ناپذیر وضع موجود، هم در میان دوستان و هم علیه دیکتاتوری، ماند.

فوتبال، مارکس، پسامدرنیسم و ایدئولوژی / کریم پورحمزاوی

به نظر می‌رسد نمی‌­توان حتی یک نمونه موفق از خصوصی‌سازی در فوتبال ایران پیدا کرد که با این توجه دو باشگاه بزرگ استقلال و پرسپولیس را از مالکیت عمومی به بخش خصوصی واگذار کرد. پس این هیاهوی همه‌جانبه در میان اصحاب رسانه برای خصوصی‌سازی این دو باشگاه چیست؟ به عبارتی، این حجم از «آگاهی کاذب» و متناقض از کجا نشات می‌­گیرد؟

روشنفکران: صاحبان «سرمایه‌ی فرهنگی»، مرغان عروسی و عزا / علیرضا بهتویی

رساله‌ای در تعریف روشنفکر و نقش و جایگاه روشنفکران از نگاه محافظه‌کاران و راست‌های افراطی، نولیبرال‌ها، لنین، تروتسکی، استالین، گرامشی، بوردیو، لاکلائو و موف، ادوارد سعید، و وظایف و تعهد روشنفکران

ادغام طبقه‌ی متوسط در نظم نولیبرال در ایران پساانقلابی / منصوره خائفی

تثبیت نولیبرالیسم ایرانی و ادغام اقشار مختلف طبقه‌ی متوسط در آن یک شبه اتفاق نیفتاده است. گفتارهای توسعه‌‌ای نسبتاً متفاوتی بعد از انقلاب حاکم شده است، اما برآیند نیروهای اجتماعی موجود نتوانست جهت حرکت آنها را تغییر دهد. در مقاله‌ی حاضر از زاویه‌ی بررسی سینمای محسن مخملباف مشخصات توسعه‌ی فاوستی در سال‌های پس ازانقلاب را می‌جوییم.

درباره‌ی اقتدار و سلسله‌مراتب / تبادل نظر خسرو پارسا و سعید رهنما

بحثی برسر وجوه لازم و نالازم سلسله‌مراتب و اقتدار

بیماری‌های عالم‌گیر در برهه‌های دگرگونی تاریخی / محسن شهمنش

در بحث حاضر پنج پاندومی مهم در تاریخ بشر را به‌اختصار بررسی می‌کنیم: دو پاندومی که میکروب طاعون در آغاز و پایان قرون وسطی آن‌را به‌بار آورد. بعد پاندومی آنفولانزای اسپانیایی است که این ویروس در اواخر جنگ اول جهانی باعث شد. سپس، شیوع بیماری ایدز در سال‌های پایانی قرن و همزمان با گسترش جهان‌گستری نولیبرالی. در خاتمه نگاهی گذرا داریم به ریشه‌های پاندومی کرونایی (کووید-۱۹) که هنوز هم ادامه دارد.