نقد اقتصاد سیاسی

برچسب: احمد سیف

راه سوم و جهانی‌کردن / احمد سیف

یکی از عوامل عدم توفیق سوسیال‌دموکراسی این بود که با حفظ منطق سرمایه و منطق مناسبات سرمایه‌داری کوشیده بود تا پی‌آمدهایش را انسانی بکند. عامل دیگر عدم‌توفیق آن این بود که نظامی جهانی نبود. شماری از کشورها در حالی که بخشی از سرمایه‌داری جهانی بودند کوشیدند پی‌آمدهای این نظام اقتصادی در محدوده‌ی ملی‌شان، ‌اندکی متفاوت باشد، ولی منطق بازار جهانی سرمایه‌داری بسیاری از این دولتمردان و دولت‌ها را به بازنگری مجبور کرد و سرانجام به جایی رسیدیم که سوسیال‌دموکرات‌ها هم کوشیدند سرمایه‌داری را به تنها صورتی که قابل‌مدیریت است- یعنی به زیان طبقه‌ی کارگر- مدیریت کنند.

چینی البرز و لامپ الوند: گزارش یک سرقت ازپیش طراحی‌شده / احمد سیف

کارنامه‌ی خصوصی‌سازی در ایران (3)
گزارش واگذاری کارخانه‌های چینی البرز و لامپ الوند

رزا لوکزامبورگ در 150 سالگی / مایکل رابرتز / ترجمه‌ی احمد سیف

پنجم مارس 2021 سالگرد 150 سالگی تولد رزا لوکزامبورگ این سوسیالیست انقلابی بزرگِ جنبش کارگری لهستان – آلمان است. سهم لوکزامبورگ در پیشبرد ایده‌های سوسیالیستی و درمبارزه برای جایگزینی سرمایه‌داری آن‌قدر گسترده است که در یک نوشته‌ی کوتاه نمی‌توان حقّ مطلب را ادا کرد. در نتیجه، من در این‌جا نمی‌توانم تصویر کلی و جامعی به دست بدهم. به‌عوض درباره‌ی سهم او در پیشبرد اقتصاد سیاسی مارکسی نکاتی را مطرح می‌کنم و همین طور چند پیشنهاد هم در نقد بعضی از نوشته‌هایش ارایه خواهم داد.

هفت‌تپه: گزارش یک سرقت از پیش‌ طراحی‌شده / احمد سیف

بلای خصوصی‌سازی:
بخش دوم – قصه‌ی تلخ شکر در ایران

بلای خصوصی‌سازی / احمد سیف

گزارش یک سرقت ازپیش طراحی‌شده:
کارنامه‌ی خصوصی‌سازی در ایران

به‌سوی اقتصاد پسانولیبرالی در بریتانیا / احمد سیف

به‌اصطلاح «معمای» بهره‌وری، مشکلی است که ریشه در ساختار معیوبی دارد که با سلطه‌ی روایت نولیبرالی براقتصاد جهان جاری شده است. با پاول کروگمن موافقم که ممکن است در کوتاه‌مدت «بهره‌وری اصلاً چیزی نباشد» ولی در میان‌مدت و در درازمدت «بهره‌وری یعنی همه چیز». به این ترتیب به اعتقاد من این اساسی است که سیاست‌پردازان باید به هرآن‌چه که لازم است تا این مقوله به‌درستی مدیریت شود اقدام کنند. چون واقعیت این است که اگر این مشکل حل نشود، همه‌ی آحاد جامعه از آن متأثر خواهند شد.

روند کاهنده‌ی رشد بهره‌وری کار و روند فزاینده‌ی نابرابری / احمد سیف

بیش از ده سال از بحران مالی اقتصاد جهان گذشته است. با همه‌ی ادعاها اقتصاد جهان حال و روز خوشی ندارد. در کشورهای پیشرفته سرمایه‌داری نرخ رشد هم‌چنان از روند تاریخی‌اش کمتر است و در کشورهای نوظهور هم شاهد کاهش نرخ رشد هستیم… آن‌چه بر نگرانی‌ها می‌افزاید این است که روند کاهش‌یابنده‌ی نرخ رشد بهره‌وری کار با افزایش نابرابری درآمدی و ثروت و نیک‌بختی به‌طور کلی هم‌زمان شده است. … دراین مقاله بحث خواهیم کرد که باید نگاه همه‌جانبه‌تری به مقوله‌ی رشد اقتصادی، رشد بهره‌وری کار و هم‌چنین نابرابری داشته باشیم. رشد اقتصادی باید برخلاف آن‌چه که در چهار دهه‌ی گذشته بود، رشدی فراگیرنده و جامع باشد.

معمای بهره‌وری: روایت یک دور تسلسل / احمد سیف

از هنگام بحران بزرگ جهانی سال 2008 به این سو، روند نزولی نرخ رشد بهره‌وری یکی از مسائل جدی مورد توجه پژوهشگران بوده است. آن چه وارسیدن این روند نزولی را بااهمیت می‌کند این است که نه فقط در کشورهای سرمایه‌داری پیشرفته بلکه در کشورهای نوظهور هم شاهد این روند نزولی هستیم. واقعیت این است که نرخ رشد اقتصادی جهان هم در پی‌آمد همین روند نزولی به میزان ناچیزی رسیده است. به‌طور کلی این مورد قبول همگان است که عمده ترین نیروی محرک رشد بهره‌وری که به نوبه‌ی خود پیش‌شرط رشد تولید ناخالص داخلی سرانه هم هست، فناوری‌های تازه و بدیع است. در عین حال، «تحول چشمگیر فناوری» و «روند نزولی رشد بهره‌وری» هم‌زمان شده و درواقع به صورت معمایی درآمده است که باید توضیح داده شود.

اقتصاد و جامعه‌ی آینده: اقتصاد عدالت‌محور / احمد سیف

جنبشی که باید آغاز شود باید همه‌گیرباشد تا این قابلیت را داشته باشد که از حمایت همگانی برخوردار شود. البته همین جا بگویم، وقتی از «همگان» سخن می‌‌‌‌‌گویم منظورم مشخصاً آن همه‌ای است که به شکل و صورت‌های مختلف در این جوامع امروزین تحت ستم‌کشی قرار دارند. اعتقادم بر این است که بدون جلب توجه همگانی، احتمال پیروزی بسیار بسیار اندک است و تازه در صورت «پیروزی» با جنبش و نهضتی که اکثریت را دربر نگیرد، نتیجه‌اش بازسازی همین نظامی است که نه مقبول است و نه مطلوب.
پس به قول معروف، باید بپذیریم که به‌واقع «کشتی‌بان را سیاستی دیگر باید…»

کودک – پرولتر در ایران قرن نوزدهم / احمد سیف

پژوهشی برمبنای اسناد تاریخی:
ساختار صنعت قالی‌بافی به گونه‌ای است که به احتمال قریب به‌یقین بسیاری از این ویژگی‌های ملال‌انگیز در گستره‌ی زمان بدون تغییر باقی می‌مانند و به همین دلیل بعید نمی‌دانیم که وضعیت بافندگان قالی و شال در زمانه‌ی ما هم بیش‌وکم به همین صورتی باشد که در این یادداشت تصویر شده است. پاسخ به این سؤال که آیا به‌راستی این گونه هست یا خیر فقط با پژوهشی که وضعیت فعلی بافندگان را به‌عنوان موضوع خود برگزیند امکان‌پذیر خواهد بود.

شرکت‌های خارجی و بورژوازی تجارتی ایران در قرن نوزدهم / احمد سیف

یکی از مهم‌ترین مصایب اقتصاد ایران در قرن نوزدهم این بود که فرایند انباشت آغازین سرمایه در آن اتفاق نیفتاد و به همین دلیل، اقتصاد ایران پیشاسرمایه‌داری باقی ماند. انباشت آغازین سرمایه، یعنی پدیدارشدن کارگر آزاد از سویی و انباشت سرمایه‌ی پولی از سوی دیگر که در تحول بیشتر خویش، مناسبات سرمایه‌سالاری را براقتصاد حاکم می‌کند. عوامل متعددی در عدم‌انباشت آغازین سرمایه در ایران دخیل بودند.

موانع تاریخی رشد مناسبات سرمایه‌داری در ایران / احمد سیف

خواسته‌های ما ایرانیان در انقلاب مشروطه یعنی در 114 سال پیش: امنیت، آزادی و قانون‌مداری بود.
گذشته از انقلاب مشروطه، ما ایرانیان هم نهضت ملی را پشت سر گذاشته‌ایم و هم انقلاب بهمن 1357 را. ولی اگر با خودمان صادق باشیم، اکنون – در سال 1399 نیز، خواسته‌ها و نیازهای ما هم‌چنان همان است که درآن دوران بود. یعنی هنوز نه امنیت داریم و نه آزادیم و نه از فقیر و غنی، دولتمرد و آدم عادی، کسی به قانون عمل می‌کند.