اندیشه rss

«تاریخ و آگاهی طبقاتی» لوکاچ و زمینه‌ی تاریخی آن / رودُلف شلزینگر / ترجمه‌ی فریبرز فرشیم و نرمین براهنی

(0)
23/11/2020

آنچه که می‌خواهم در اینجا مورد بحث قرار دهم، فقط تاریخ و آگاهی طبقاتی نیست، بل‌که مرحله‌ی خاصی از تحول فلسفی لوکاچ است. مارکس، هشتاد سال پیش از افرادی مثل لوکاچ و راقم این سطور، در رساله‌ی دکترای خود، ناگزیر شد نیاز به جهت‌گیری عملی فلسفی را اعلام کند؛ این امر امروز نیز، پس از گذشت پنجاه سال‌، صادق است و همچنان به مدت طولانی صادق خواهد ماند.

«دیالکتیک طبیعت» انگلس در دوره‌ی آنتروپوسین / جان بلامی فاستر / ترجمه‌ی پریسا شکورزاده

به‌مناسبت دویست سالگی انگلس:
اکنون دویست سال پس از تولد انگلس، می‌توانیم او را یکی از مهم‌ترین متفکران بوم‌شناختی دوران جدید قلمداد کنیم. با این‌که امروزه نظریه‌ی شکاف متابولیک مارکس در کانون بوم‌شناسی ماتریالیستی-تاریخی قرار دارد، کماکان تأثیر انگلس بر درک ما از مسائل کلی بوم‌شناختی انکارناپذیر است. این اثرگذاری که به‌علت مطالعات عمیق وی درباره‌ی متابولیسم کلی طبیعت است، موجب بسط و تقویت تحلیل مارکس هم شد.

دیالکتیک نوپدیدگرایانه‌ی انگلس / کان کانگال / ترجمه‌ی رسول قنبری

به‌مناسبت دویست‌سالگی انگلس:
با نگاهی به دستاوردهای عظیم این غول فکری از دیدگاه فعلی، پرسش اصلی که برایمان پیش می‌آید این است: چه چیزی در کار انگلس درباره‌ی فلسفه و علوم طبیعی، ضروری است؟ پژوهشگران با پیشینه‌های گوناگون کاملاً موافق‌اند که باید بر ویژگی نوپدیدگرایانه‌ی (emergentist) دیالکتیک انگلس بسیار تأکید کرد.

تبلیغ، ایدئولوژی و هنر / آرنولد هاوزر / ترجمه‌ی فرشته مولوی

هدف هنر برانگیختن است: بیدارکردن عاطفه و برانگیزاندن کنش موافق یا مخالف در بیننده، شنونده یا خواننده. اما برانگیختن کنش آدمی به‌‌ چیزی بیش از بیان صرف احساس‌ها، تقلید تکان‌دهنده‌ای از واقعیت، یا ساختمان زیبا و خوشایندی از واژه‌ها، نواخت‌ها و یا سطر‌ها نیاز دارد: این کار مستلزم بودن نیروهایی در پس آن احساس و فرمی است که گرچه همزمان و هماهنگ با فن‌های هنری فرمی و تقلیدی و عاطفی هنرمند سر ‌برمی‌دارند، با آن‌ها تفاوت بنیادی دارند.

طبقات در سرمایه‌داری در سطوح میانجی و انضمامیِ تحلیل / فرهاد نعمانی و سهراب بهداد

در این بخش می‌خوانید:
طبقات در سطح میانجیِ انتزاع،
سومین سطح انتزاع: کشور سرمایه‌داری درحال‌توسعه و طبقات اجتماعی همپای آن،
عملیاتی کردن ساختار طبقاتی اقتصادی در سطح یک جامعه‌ی انضمامی‌تر، و
روندهای اصلی ترکیب طبقاتی در ایران.

کهنه رو به مرگ است و نو ناتوان از زاده‌شدن / نانسی فریزر / ترجمه‌ی شیرین کریمی

این کتاب حاوی یک مقاله‌ی مهم نوشته‌ی نانسی فریزر و گفت‌وگویی قابل تأمل درباره‌ی همین مقاله و برخی از آرای نویسنده است. نانسی فریزر نظریه‌پرداز انتقادی، فمینیست و مارکسیست آمریکایی است. او درباره‌ی مسائل گوناکونی نوشته است و بیشتر به خاطر آثارش درباره‌ی مفاهیم عدالت و بی‌عدالتی شناخته شده است. به تعبیر نانسی فریزر عدالت را می‌توان در دو مسیر جدا از هم ولی مرتبط با هم فهمید: عدالت توزیعی، یعنی توزیع عادلانه‌تر منابع و عدالت ارج‌شناختی، یعنی ارج‌شناسیِ برابرِ هویت‌ها و گروه‌های گوناگون در جامعه.

اتوماسیون و آینده‌ی کار / آرون بناناو / ترجمه‌ی ایوب رحمانی و ستار رحمانی

رساله‌ی حاضر طی دو قسمت در شماره‌های 119 و 120 نیولفت ریویو منتشر شده است. پیش‌تر بخش نخست آن را در «نقد اقتصاد سیاسی» منتشر کرده بودیم. اینک هر دو بخش را به صورت کامل و یک‌جا منتشر می‌کنیم.

سیر تکوینِ کاپیتال: در پرتو مکاتبات مارکس و انگلس / علی رها

ساختمان کاپیتال معرف دگردیسی تاریخ فاکت‌ها به فاکت حضور بالفعل خرد در تاریخ است. این پیوستگی درونی اجزای کتاب در یک کلیت انضمامی است که دیالکتیک مارکسی را منحصربه‌فرد می‌کند؛ به وجهی که از دیالکتیک استادش هگل، بسیار درونی‌تر، عمیق‌تر، واقعی‌تر و تاریخی‌تر نمادین می‌گردد. درهم‌تنیدگی اقتصاد، با فلسفه، با تاریخ و کنش نقادانه‌ی اجتماعی، تمامیت آنچه را تا آن زمان «اقتصاد سیاسی» نام گرفته بود نیز زیرورو می‌کند.

اقتصاد و جامعه‌ی آینده: اقتصاد عدالت‌محور / احمد سیف

جنبشی که باید آغاز شود باید همه‌گیرباشد تا این قابلیت را داشته باشد که از حمایت همگانی برخوردار شود. البته همین جا بگویم، وقتی از «همگان» سخن می‌‌‌‌‌گویم منظورم مشخصاً آن همه‌ای است که به شکل و صورت‌های مختلف در این جوامع امروزین تحت ستم‌کشی قرار دارند. اعتقادم بر این است که بدون جلب توجه همگانی، احتمال پیروزی بسیار بسیار اندک است و تازه در صورت «پیروزی» با جنبش و نهضتی که اکثریت را دربر نگیرد، نتیجه‌اش بازسازی همین نظامی است که نه مقبول است و نه مطلوب.
پس به قول معروف، باید بپذیریم که به‌واقع «کشتی‌بان را سیاستی دیگر باید…»

بحران تمدن و چگونگی حل آن: مقدمه‌ای بر سوسیالیسم زیست‌بوم‌محور / کامران نیری / ترجمه‌ی هومن کاسبی

ما با بحران تمدن روبرو هستیم؛ نه صرفاً بحران سرمایه‌داری، آن گونه كه از سوی جنبش سوسیالیستی معمولاً اعلام می‌شود، یا بحران جوامع صنعتی كه اندیشمندان و فعالان سبز اعلام کرده‌اند. بحرانی که با آن مواجهیم، بحران در شیوه‌ی زندگی ما است که توسط اقتصاد جهانی سرمایه‌داری صنعتی صورت‌بندی می‌شود. به ویژه استدلال خواهم کرد که ما با بحران در تمدن سرمایه‌داری صنعتی انسان‌محور روبرو هستیم؛ و برای غلبه بر آن، باید در جهت سوسیالیسم زیست‌بوم‌محور از آن فراتر برویم.

کندوکاوی در «گروندریسه» مارکس – دست‌نوشته‌های ۵۸-۱۸۵۷ / علی رها

در آستانه‌ی انتشار ترجمه‌ی فارسی جدیدی از گروندریسه:
امید می‌رود ترجمه‌ی جدیدی که به همت حسن مرتضوی و کمال خسروی از گروندریسه منتشر می‌شود، به‌واسطه‌ی شرایط نوین ایران و برآمد حرکت‌های اعتراضی چند سال اخیر، باعث گشایش مباحث تازه‌ای گردد. پیشگفتاری که کمال خسروی بر این ترجمه‌ی جدید نوشته است، بر جنبه‌های معینی از گروندریسه تکیه دارد و شاید بتواند به سرفصل تبادل نظری زنده و پویایی تبدیل گردد که از طریق بازنگری سپهر اندیشه‌ی مارکس، به بازسازی مبانی نظری خودِ شرکت‌کنندگان در بحث منتهی شود.

جغرافیا‌های تقاطع‌یافته و کرونا / لاتویا ایوز، کارن فالکونر الهندی / ترجمه‌ی سیمین فروهر

ما بر این نظریم که زمان آن فرا رسیده تا رشته‌ی جغرافیا نگاهش را متوجه رویکرد تقاطع‌یافتگی کند. با استفاده از عالم‌گیری بیماری کرونا در مقام موضوع تحلیل، از جغرافی‌شناس‌ها سؤال‌هایی درباره‌ی تأثیرات هم‌پوشان ویروس کرونای جدید می‌پرسیم و معتقدیم رویکردهای فمینیستی تقاطع‌یافتگی نتایج پژوهشی ضدنژادپرستانه، ضدجنسیتی و ضدستمگری را به بار می‌دهد.