نقد اقتصاد سیاسی

نما rss

میزگرد بحران اوکراین در آینه‌ی جنگ سرد جدید / سعید رهنما، پرویز صداقت، کامران متین و یاسمین میظر

(2)
13/05/2022

محورهای بحث:
1. ماهیت جنگ کنونی اوکراین، زمینه‌های بروز و چشم‌اندازهای آن 2. دلایل ضعف کنونی جنبش صلح چیست؟ و چرا شاهد تعدد مواضع نیروهای چپ در قبال بحران اوکراین هستیم؟ 3. جنگ سرد جدید چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با جنگ سرد اردوگاه‌های امریکا و شوروی در سال‌های بعد از جنگ دوم جهانی تا پایان دهه‌ی 1980 دارد؟ موضع چپ ایران در شرایط کنونی چه باید باشد؟

آیا دشمنِ دشمن من دوست من است؟ / گفت‌وگو با بارنابی راین

ما با سلطه‌ی امپریالیستی مخالفیم زیرا امپریالیسم نوعی قدرت و انقیاد است که وعده‌ی آزادی را که سوسیالیست‌ها به آن وفادار هستند، از بین می‌برد. بنابراین ما مثلاً با محاصره‌ی کوبا توسط آمریکا مخالفیم، اما نه به نام دفاع از دولتی که این امپریالیست‌ها با آن مخالفند، بلکه ما با آن به نام حمایت از سیاست رهایی بشریت در برابر قدرت امپریالیستی مخالفیم، و فراتر از همه‌ در برابر آن اشکال منحرف سیاست‌های به ظاهر سوسیالیستی دولت‌های بوروکراتیک هم مخالفت می‌کنیم.

ضدامپریالیسم امروز و جنگ در اوکراین / ژیلبر اشکار

پاسخ به استاتیس کوولاکیس
__________________
مبارزه‌ی عادلانه علیه ستم ملی، چه رسد به اشغال خارجی، باید بدون توجه به ماهیت رهبری آن مورد حمایت قرار گیرد. اگر این مبارزه عادلانه باشد، به این معنی است که جمعیت مربوطه بدون توجه به ماهیت رهبری آن، فعالانه در آن شرکت می‌کنند و مستحق حمایت هستند.

ضدامپریالیسم امروز و جنگ در اوکراین / استاتیس کوولاکیس

پاسخ به ژیلبر اشکار
_____________
مشکل اساسی پیش ‌روی چپ ضدجنگ در حال حاضر این است که مانند هر درگیری بیناامپریالیستی، پیروزی این طرف یا آن طرف عواقب ویرانگری دارد که بدترین آن‌ها بدون شک آتش یک جنگ عمومی در اروپا است. چنین آتش‌افروزی برای این قاره فاجعه‌بار است، اما برای ایالات متحده کاملاً قابل‌کنترل است، زیرا یک اقیانوس کامل از صحنه‌ی جنگ جدا شده موقعیت راحتی را برای عقب‌نشینی تضمین می‌کند.

خوانش‌های جدید و متن‌های جدید «سرمایه‌»ی مارکس / مایکل هاینریش / ترجمه‌ی کیانوش بوستانی

از یک‌سو مارکس به دنبال انقلابی علمی است. او نه‌تنها اقدام به نقد نظریه‌هایی مشخص می‌کند، بلکه در یک گسست با عرصه‌ی علمی که این نظریه‌ها در آن ریشه دارند، قرار می‌گیرد. از سوی دیگر، که چندان هم تعجب‌برانگیز نیست، مارکس به‌‌طور کامل بر بستری علمی که اقتصاد سیاسی کلاسیک در آن ریشه دارد، فائق نمی‌آید. بنابراین در بخش‌هایی از سرمایه، گفتمان کلاسیک حضور دارد. با این همه این دو گفتمان از هم جدا نیستند، انها در تقاطع با هم قرار می‌گیرند و مشکلات علمی ویژه‌ای را به وجود می‌آورند.

جنگ اوکراین: جدال نظرها و بحث جنگ «بیناامپریالیستی» / سعید رهنما

به نظر می‌رسد مهم‌ترین و عاجل‌ترین سیاست چپ در برخورد با این جنگِ وحشتناک، باید از یک طرف محکوم کردن بی قیدوشرطِ حمله‌ی روسیه به اوکراین، و هم‌زمان محکوم کردنِ توسعه‌طلبی ناتو و مسابقه‌ی تسلیحاتی، و نیز تأکید بر برقراری بلافاصله‌ی آتش‌بس و مذاکرات صلح باشد. در هیچ شرایطی محکوم کردنِ یک طرف نباید به خطای حمایت از طرف دیگر بینجامد.

ارکان سه‌گانه‌ی روابط چین و خاورمیانه در عصر نولیبرالیسم / مجتبی مهدوی / ترجمه‌ی آزاده شعبانی

نمونه‌ی چین، نولیبرالیسم را با چهره‌ای جدید به منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا می‌نمایاند و ازاین‌رو مورد استقبال برخی از دولت‌های خودکامه‌ی‌ این منطقه قرار می‌گیرد. بنابراین، پرسش واقعی این است که پارادایم اقتصادی و سیاسی چینی تا چه اندازه اقتصاد نولیبرالی، نابرابری اجتماعی و اقتدارگرایی را در منطقه تقویت خواهد کرد؟ و تا چه حد چین می‌تواند به توسعه‌ی پایدار و عادلانه در منطقه کمک کند؟

جنگ اوکراین، مسأله‌ی ملی و استراتژی انترناسیونالیستی / گوئیدو لاباربرا / ترجمه‌ی مهرزاد شجاعی

اوکراین و دونباس در واقع به دو قدرت امپریالیستی بزرگ همسایه روی می‌آورند تا حاکمیت خود را واگذار کنند یا به آن همسایه‌ی امپریالیستی متصل شوند. کی‌یف خواهان عضویت در اتحادیه‌ی اروپا شد؛ جمهوری‌های دونباس خواهان پیوستن به روسیه و همراه با آن به اتحادیه‌ی اوراسیا شدند. به‌سختی می‌توان نمایش روشن‌تری را تصور کرد که در مبارزه بین قدرت‌های امپریالیستی چگونه از بهانه‌ی ملّی استفاده می‌شود

باور و امید به تغییر جهان ضروری است / خسرو پارسا

«سوسیالیسم … یک جامعه‌ی خردمندانه و انسانی است. به آن باور و امید دارم ولی چگونه و از چه راه را به دیگران وامی‌گذارم… من به این قانع هستم که به مبانی بپردازم. به رهایی، به آزادگی، به نافرمانی و عدم‌تبعیت، به تکیه بر خرد. لااقل به‌عنوان آرزو به ساخت‌های به‌کلی متفاوت از سرمایه‌داری که حداقل این‌ها را ملحوظ دارد. من معتقدم که هیچ اقلیتی نباید به اکثریت حکومت کند، تحت هیچ عنوان، شورش، قیام، انقلاب. به‌نظر من جز این نوعی دیکتاتوری را جایگزین دیکتاتوری دیگری می‌کنیم. تاریخ چنین می‌گوید. عقل سلیم هم چنین می‌گوید.»

جنگ اوکراین و ضدیت با امپریالیسم / مناظره‌ی الکس کالینیکوس و ژیلبر اشکار

الکس کالینیکوس: رویکرد مارکسیستی به‌درستی این است که بدانیم وضعیت کنونی هم یک جنگ بینا‌امپریالیستی نیابتی و هم جنگ دفاع ملی از سوی اوکراین است. پیچیده است، زیرا ما را ملزم می‌کند که از حقوق ملی اوکراینی‌ها حمایت کنیم و در عین حال با تمام اقدامات – از جمله تحریم‌ها و ارسال تسلیحات ناتو – که «مارپیچ مرگبار» تشدید تنش بیناامپریالیستی را تغذیه می‌کند، مخالفت کنیم.

درباره‌ی اخلاقیات نقد سیاسی و اتهامات علیه ژیلبر اشکار / سعید رهنما

هدف این مختصر نه‌فقط نشان دادن نادرستی اتهامات خصمانه به ژیلبر اَشکار و دفاع از او به عنوان یک دوست و همکار، و یا تأیید یا ردِ مواضع سیاسی او است، بلکه هدف اعتراضی است دوباره به تداوم این روش برخورد بی‌مسئولانه و نازل در میان اهل سیاست، از لیبرال و ناسیونالیست و مذهبی گرفته تا جنبش چپ ایران.

ژئوپلتیک جدید امپراتوری / جان بلامی فاستر / ترجمه‌ی حامد سعیدی

امیدهایی که در این شرایط تیره باقی می‌ماند ایجاد یک جنبش صلح جهانیِ نوین است؛ جنبشی که تصدیق کند آنچه در نهایت باید بر آن تفوق یافت، نمونه‌ی خاصی از امپریالیسم و جنگ نیست، بلکه عبور از نظام اقتصادیِ جهانی‌ای است که از نظامی‌گری و امپریالیسم تغذیه می‌کند. هدف صلح را باید در ایجاد جهانی دانست که متضمن برابری اساسی باشد و در آن استثمار جهانی و ژئوپلتیک امپراتوری دیگر اهداف اصلی نیستند. دیرزمانی است که چنین نظم تساوی‌طلبانه‌ی رادیکالیْ «سوسیالیسم» نام دارد.