نقد اقتصاد سیاسی

نما rss

پیوندهای نفت و سیاست / پیمان جعفری

(1)
26/02/2021

درس‌های یک قرن:
اعتصاب‌های کارگران نفت و قدرت دوگانه در انقلاب 1357

محمد مصدق، از صفحه‌ی تاریخ تا صحنه‌ی تئاتر / ناصر رحمانی‌نژاد

درس‌های یک قرن:
آثار ارزشمند بسیاری درباره‌ی دکتر محمد مصدق نگاشته و انبوهی اسناد تاریخی منتشر شده که به‌درستی جایگاه بی‌مانند او را در پیوند سیاست و اخلاق و آزادی در تاریخ معاصر ایران نشان داده است. ناصر رحمانی نژاد اما از منظری دیگر این شخصیت را برای ما به تصویر می‌کشد؛ از نگاه بازیگری که قرار است بخشی از تراژیک‌ترین لحظه‌های زندگی محمد مصدق را بازآفرینی کند

بن‌بست در آستانه‌ی چرخش قرن؟ / محمد مالجو

درس‌های یک قرن:
تکوین نظام سرمایه‌داری در ایران با پرشمار فراز و فرودی که طی سده‌ی چهاردهم خورشیدی از سر گذرانده عجالتاً در پایان قرن به قعر منجلاب عمیقی منتهی شده است. کلیدی‌ترین شاخص‌های اقتصاد کلان، یعنی نرخ تورم و میزان بیکاری و درجه‌ی نابرابری و ارزش پول ملی و نرخ رشد اقتصادی، در انتهای قرن به‌هیچ‌وجه از استقرار نوعی نظام اقتصادی حکایت نمی‌کنند که بر استمرار بلامانع وضع موجود در میان‌مدت و درازمدت دلالت داشته باشد. بن‌بستی دیگر در آستانه‌ی چرخش قرن از قوه به فعل درآمده است.

روشنفکر: ناسزای سیاسی و فرهنگی / مسعود نقره‌کار

چرا در جامعه‌ی ما روشنفکران مرغان عروسی و عزا هستند و تاوان فکر «روشن»‌شان با تحمیل تمسخر وتوهین و تحقیر، ضرب‌و‌شتم، محرومیت‌های اجتماعی، زندان، شکنجه و اعدام داده شده است؟ آبشخورِ ریشه‌های این همه ناسزاگویی‌ها و کینه‌ورزی‌ها علیه روشنفکران و جنبش روشنفکری کجاست؟ چرا در میهن‌مان روشنفکران با عمری نزدیک به دو قرن و با اتکا به تجربه‌ی دو انقلاب و چندین جنبش سیاسی و اجتماعی همیشه مرغ عروسی و عزا بوده و مقبولیت مردمی و اجتماعی وسیع نداشته‌اند.

تشخیص سیاسی – بسیج اجتماعی – آمادگی برنامه‌ای: جمع‌بست تجربی / بهزاد کریمی

درس‌های یک قرن:
درون‌مایه‌ی اصلی این نوشته، ارتباط و نسبت این سه موضوع با یکدیگر است: ١) تشخیص درست سیاسی، ٢) تأمین پشتوانه‌ی اجتماعی برای آن و ٣) آمادگی برنامه‌ای برای تحقق هدف؛ و نشان دادن این‌که شرط لازم برای کامیابی در کنشگری سیاسی – اجتماعی، همانا تأمین و تضمین گره‌خوردگی این سه و به‌ویژه دو مورد نخست با یکدیگر است. درنگ نوشته‌ی حاضر بر چندوچون همین موضوع بر بستر پراتیک سیاسی چپ ایران طی سده‌ی گذشته خواهد بود.

هویت ملی، شهروندی و کاستی‌های دموکراتیک در قانون اساسی / عباس ولی

درس‌های یک قرن:
مقاله‌ی حاضر اعتبار دموکراتیک، ادعاهای قانون اساسی، داعیه‌ی آن برای تأمین و اطمینان از آزادی و برابری شهروندان ایرانی بدون توجه به تفاوت‌های قومی، زبانی، مذهبی و جنسیتی را مورد بررسی قرار می‌دهد.

رسالت آموزگار سیاسی / پل ریکور / ترجمه‌ی مهدی فیضی

ریکور بحث حاضر را در دو بخش ارائه می‌کند: نخست، می‌کوشد معین کندکه آموزگاران سیاسی، در چه سطحی از جامعه می‌توانند اثرگذار باشند؛ دوم ، می‌کوشد نمای کلی این اثرگذاری را مشخص سازد.

مارکس، سکولاریسم و جامعه‌ی مدنی / علی رها

نقد اجتماعى از كجا بايد آغاز كند؟ آيا آن طيف وسيعى كه در مجموع هويتى «سكولار» دارند بايد با نقد ذهنيت مذهبى، و يا نقد دين به‌خودى خود شروع كنند؟ آيا مى‌توان مشكلات به‌واقع دنيوى را به امور دينى تقلیل داد؟ به‌خصوص کسانی که  براى دين منشأیى «سماوى» قائل نيستند، با تناقضات زمينى و تعارضاتى كه به جوهر هستى اجتماعی انسان مربوط می‌شود، چگونه بايد برخورد كنند؟ آيا نيل به يك جامعه‌ی سكولار غايتى در خود است؟ 

فریدریش انگلس و «سرمایه‌»ی مارکس / ترجمه‌ی حمیدرضا سعیدیان

برای مارکس داور و مشاور باصلاحیت‌تری از انگلس در زمینه‌ی نظریه‌ی اقتصادی وجود نداشت. اشتراک‌نظر و هماهنگی فکری میان آن دو نقش بزرگی در آماده‌سازی و تهیه‌ی سرمایه ایفا کرد. نامه‌نگاری‌های مارکس و انگلس نشان می‌دهد که آنها به‌طور مرتب دیدگاه‌های خود درباره‌ی مسائل اساسی که در این کتاب مورد مطالعه قرار گرفته اند، را با یکدیگر مبادله می‌کردند.

روایت‌هایی دیگر از حکایت فداییان / علیرضا بهتویی

تأملی در دو نوشته درباره‌ی فداییان که به‌تازگی منتشر شده است.
اولی، مجموعه‌ای از مقالات روزنامه‌نگارانه در نشریه‌ی «اندیشه پویا» در ایران است که به سیاق گفتارهای قدیم این مجله که از «فداییان جهل» نوشته بود، حالا هم به شرح داستان «گانگسترها» و «تصفیه‌ها» پرداخته است.
نوشته‌ی دوم اما، یک اثر تحقیقی است، به‌قلم علی رهنما، اقتصاددان و مورخ ایرانی در دانشگاه آمریکایی پاریس.

بن‌بست دولت‌ توسعه‌گرا در ایران سده‌ی چهاردهم / سیدرحیم تیموری

درس‌های یک قرن:
اطلاق عنوان دولت توسعه‌گرا بر دولت‌های معاصر ایرانی، با توجه به نظریه‌ی ساختاری-نهادی توسعه و نیز چارچوب نظام جهانی، تا چه میزان وجاهت نظری و تاریخی دارد و دشواری‌های استقرار چنین سنخی از دولت در ایران چیست؟

طرحی بر نقد اقتصاد سیاسی / فریدریش انگلس / ترجمه‌ی رسول قنبری

اقتصاد سیاسی به‌عنوان نتیجه‌ی طبیعی گسترش تجارت به‌وجود آمد و با پیدایی آن هیاهوی غیرعلمی، جای خود را به نظام تکامل‌یافته‌ی کلاهبرداری مجاز، و علم کامل توانگری داد.